10 kwietnia 2010 roku o godzinie 8:41 czasu polskiego doszło to katastrofy polskiego Tu-154, na pokładzie którego znajdowało się 96 osób. Zginęli prezydent Lech Kaczyński z małżonką, ostatni prezydent RP na uchodźstwie – Ryszard Kaczorowki, wicemarszałkowie Sejmu i Senatu, dowódcy Sił Zbrojnych RP, parlamentarzyści, przedstawiciele organizacji kombatanckich, duchowni oraz załoga samolotu. Wypadek miał miejsce w Smoleńsku, gdzie 70 lat temu sowieccy żołnierze zamordowali 20 tysięcy polskich oficerów.

Po tej tragedii, która zapisała się na stałe jako czarna karta w historii Polski, wiele osób liczyło na poprawę polsko – rosyjskich stosunków. Reakcja władz rosyjskich po katastrofie była jak najbardziej pozytywna; nie wskazywano winnych oraz w pełni zaangażowano się w wyjaśnienie przyczyn wypadku, nawiązała się również ścisła  współpraca między polskimi a rosyjskimi ekspertami. Współczucie Rosjan było widoczne nie tylko na najwyższym szczeblu, ale również zwykli obywatele składali kwiaty oraz zapalali znicze na miejscu tragedii. Znaczącym krokiem w stronę poprawy wzajemnych relacji była emisja filmu Andrzeja Wajdy „Katyń” przez rosyjską telewizję publiczną. Ważną rolę odegrały przyjazne gesty premiera Władimira Putina, który podczas spotkania na cmentarzu katyńskim swoją solidarność z polskim narodem wyraził poprzez serdeczny uścisk z premierem Donaldem Tuskiem. W orędziu wygłoszonym do narodu polskiego zapewnił, że wszystkie informacje z przebiegu śledztwa będą na bieżąco przekazywane stronie polskiej.

Katastrofa oraz działania podjęte przez Rosję były szeroko komentowane przez prasę zarówno w Rosji, jak i w Polsce. Redaktor naczelny miesięcznika “Rossija w globalnoj politikie” stwierdził, że pomimo braku przyjaźni między stroną rosyjską a polską, ofiary katastrofy zostały potraktowane z wielkim szacunkiem. Natomiast w Polsce – Adam Michnik w „Gazecie Wyborczej” podkreślał, że spotkanie premierów Rosji i Polski na cmentarzu katyńskim było przełomowym wydarzeniem w stosunkach między Moskwą a Warszawą, a jednocześnie szansą na przebaczenie i pojednanie.